مرتضى مطهرى
83
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
و ظاهراً تحصيل مقدس اردبيلى نزد خواجه جمال الدين محمود در رشتههاى معقول بوده نه منقول . مقدس اردبيلى در سال 993 در نجف درگذشته است . كتاب فقهى معروف او يكى شرح ارشاد است و ديگر آيات الاحكام . نظريات دقيق او مورد توجه فقهاست . 24 . شيخ بهاء الدين محمد عاملى ، معروف به شيخ بهائى . او نيز اهل جبل عامل است . در كودكى همراه پدرش شيخ حسين بن عبد الصمد كه از شاگردان شهيد ثانى بود به ايران آمد . شيخ بهائى از اين رو كه به كشورهاى مختلف مسافرت كرده و محضر اساتيد مختلف در رشتههاى مختلف را درك كرده و بعلاوه داراى استعداد و ذوقى سرشار بوده است ، مردى جامع بوده و تأليفات متنوعى دارد . هم اديب بوده و هم شاعر و هم فيلسوف و هم رياضى دان و مهندس و هم فقيه و هم مفسر . از طب نيز بى بهره نبوده است . اولين كسى است كه يك دوره احكام فقه غير استدلالى به صورت رساله عمليه به زبان فارسى نوشت . آن كتاب همان است كه به نام جامع عباسى معروف است . شيخ بهائى چون فقه رشته اختصاصى و تخصصىاش نبوده از فقهاى طراز اول به شمار نمىرود ، ولى شاگردان زيادى تربيت كرده است . ملاصدراى شيرازى ، ملامحمد تقى مجلسى اول ( پدر مجلسى دوم صاحب كتاب بحارالانوار ) ، محقق سبزوارى و فاضل جواد صاحب آيات الاحكام از شاگردان اويند . همچنانكه قبلًا اشاره كرديم منصب شيخ الاسلامى ايران پس از محقق كَرَكى به شيخ على منشار پدرزن شيخ بهائى رسيد و پس از او به شيخ بهائى رسيد . همسر شيخ بهائى كه دختر شيخ على منشار بوده است زنى فاضله و فقيهه بوده است . شيخ بهائى در سال 953 به دنيا آمده و در سال 1030 يا 1031 درگذشته است . شيخ بهائى ضمناً مردى جهانگرد بوده است ، به مصر و شام و حجاز و عراق و فلسطين و آذربايجان و هرات مسافرت كرده است . 25 . ملامحمدباقر سبزوارى ، معروف به محقق سبزوارى . اهل سبزوار بوده و در مكتب اصفهان كه هم مكتبى فقهى بود و هم فلسفى پرورش يافته و از اين رو جامع المعقول و المنقول بوده است . نام او در كتب فقهيه زياد برده مىشود . كتاب معروف او در فقه يكى به نام ذخيره و ديگرى به نام كفايه است و چون فيلسوف هم بوده است بر الهيات شفا ى ابوعلى سينا حاشيه نوشته . در سال 1090 درگذشته است . محقق سبزوارى نزد شيخ بهائى و مجلسى اول تحصيل كرده است . 26 . آقا حسين خوانسارى ، معروف به محقق خوانسارى . او نيز در مكتب اصفهان پرورش يافته و جامع المعقول و المنقول است . شوهر خواهر محقق